U periodu kasnog srednjeg vijeka teritorija velike ranosrednjovjekovne župe Vrhbosne podijeljena je na više manjih župa (kotara ili knežija), navodi se u elaboratu Komisije za očuvanje nacionanih spomenika u Sarajevu.

Stari grad Vratnik u Sarajevu čine ostaci zidova starog grada sa tabijama, kapi-kulama i kapijama i pokretno nasljeđe pronađeno na arheološkom području koje se nalazi u Kantonalnom zavodu za zaštitu kulturno-historijskog i prirodnog naslijeđa Sarajevo i u Zemaljskom muzeju Bosne i Hercegovine u Sarajevu.

Stari grad Vratnik, čija je teritorija zaokružena u osmanskom periodu, između 1729. i 1816. godine, nalazi se na istočnom kraju urbanog jezgra Sarajeva.

Glavni punkt ovoga grada je Bijela tabija, podignuta na jugoistočnom stjenovitom izdanku viših brdskih predjela. Tu je razgraničenje stjenovitih obala Miljacke i ulaz u kotlinu srednjeg toka rijeke Miljacke, Sarajevsko polje i poriječje gornjeg toka rijeke Bosne, odnosno prelaz iz jednog geografskog područja u drugo. Zato se cijeli grad zove Vratnik.

U periodu kasnog srednjeg vijeka teritorija velike ranosrednjovjekovne župe Vrhbosne podijeljena je na više manjih župa (kotara ili knežija), navodi se u elaboratu Komisije za očuvanje nacionanih spomenika u Sarajevu. Raspored srednjovjekovnih gradova oko Sarajeva potvrđuje intenzivan razvoj društveno-političkih odnosa koji je i doveo do formiranja manjih župskih teritorija. Kasnosrednjovjekovna župa Vrhbosna obuhvatala je teritoriju od rijeke Bistrice i sastava Paočice i Mokranjske Miljacke na istoku do Binježeva na zapadu, do rijeke Vogošće na sjeveru, te preko Zoranovića i Kijeva Kasindolskim potokom na obronke Jahorine na jugu. Na toj teritoriji izdvajaju se dvije prirodne cjeline: Sarajevsko polje i dolina Miljacke, u čijoj se kotlini nalazi centar grada Sarajeva sa okolnim sjevernim i južnim pobrđima. Tu su sagrađena tri kasnosrednjovjekovna grada: Teferić iznad Krupca, na jugoistočnom rubu Sarajevskog polja, Stari grad u Bulozima i grad na mjestu današnje Bijele tabije na Vratniku. Sa Sarajevskog polja, na čijoj teritoriji ima spomenika iz ranog srednjeg vijeka, težište se, otprilike u XIII vijeku, prebacuje na teritoriju jezgra današnjeg grada Sarajeva.

Na području današnje Bijele tabije na Vratniku nalazilo se utvrđenje, ispod kog je niklo podgrađe u kome osmanski izvori iz druge polovine XV vijeka bilježe i 8 dubrovačkih domova. U srednjovjekovnim izvorima na području današnjeg jezgra grada se pominje trg Utornik, a u ranim osmanskim izvorima toponim Stara varoš. U najstarijem popisu Bosanskog sandžaka nalazimo Staru varoš, upisanu kao Staro trgovište. Treće ime koje se susreće u dubrovačkim izvorima još od XIII vijeka je Vrhbosanje. O ubikaciji imena trga Utornik i Stare varoši, te Vrhbosanja (Vrhbosne) još ne postoje usaglašena mišljenja. Okolna sela, Brodac, poznat iz vakufname (1462) Isa-bega Ishakovića, Koševo, Radilovići, Bilave (Bjelave), na padinama uz desnu stranu Miljacke i Bistrik, Hrid, Komatin, Žagrići, na sjevernim padinama Trebevića, postojala su u srednjem vijeku, o čemu svjedoči rani osmanski izvor – defter iz 1455. godine.

Saobraćajnice, koje su se u osmanskom periodu formirale u gradskom tkivu, postojale su još u srednjem vijeku, ako ne i ranije. Kao okosnice i sabirnice bile su današnje ulice Za beglukom (stara Širokača), Vratnik mejdan (stari Širokac ili Bioski put), te u dolini ulice Branilaca Sarajeva i Zelenih beretki, Sarači, Ferhadija i Maršala Tita. U srednjem vijeku na području Bijele tabije je postojalo manje utvrđenje koje pominju i opisuju putnici koji su prolazili Sarajevom u XVI vijeku. Takođe, rani osmanski izvori posredno govore o postojanju tvrđave na Vratniku. U pristupnom predavanju u Akademiji nauka Bosne i Hercegovine 1977. godine Bejtić je iznio pretpostavku i dao niz argumenata o tome da se rani osmanski izvori, koji pominju utvrđenje Hodidid, kao i aktivnosti prvih nosilaca osmanske vlasti u župi Vrhbosna od 1435. godine odnose na grad na Vratniku, koji je podignut krajem XIV vijeka .